1164797-firma-biznes-praca-657-323

Firma – indywidualizacja i identyfikacja przedsiębiorcy

Każdy głupi potrafi zawierać transakcje handlowe, ale trzeba geniuszu, wiary i wytrwałości by stworzyć markę” – David Ogilvy

Firma jest pojęciem wieloznacznym. Słownik języka polskiego PWN, definiuję firmę odpowiednio jako określenie oznaczające: przedsiębiorstwo handlowe, usługowe lub przemysłowe; zarejestrowaną urzędową nazwę przedsiębiorstwa; osobę mającą dobrą opinię oraz renomowane przedsiębiorstwo.

W znaczeniu prawnym firma jest oznaczeniem, które indywidualizuje i identyfikuje przedsiębiorcę. Przepisy ogólne regulujące jej problematykę znajdują się w dziale III Kodeksu Cywilnego, w artykułach 432 – 4310. Przepisy szczególne znajdują się w ustawach normujących zasady prowadzenia działalności gospodarczej w  poszczególnych formach organizacyjno-prawnych. Tu szczególne znaczenie odgrywa Kodeks Spółek Handlowych, który zawiera regulacje dotyczące spółki jawnej, spółki partnerskiej, spółki komandytowej, spółki komandytowo-akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjnej.

W pierwszej kolejności należy powiedzieć, iż prawo do firmy jest cywilnym prawem podmiotowym o charakterze bezwzględnym, skutecznym erga omnes (wobec wszystkich). Jego treścią jest możliwość używania firmy w celu indywidualizacji przedsiębiorcy w szeroko rozumianym obrocie prawnym tzn. w stosunkach prawnych z innymi przedsiębiorcami oraz organami państwa. Ochronę prawa do firmy przewidują przepisy Kodeksu Cywilnego.

Firma jest oznaczeniem odnoszącym się do przedsiębiorcy. W żadnym przypadku nie może być zbyta, natomiast przedsiębiorca może upoważnić innego przedsiębiorcę ze swojej firmy, jeżeli nie wprowadza to w błąd.

Obranie i określenie firmy nie jest całkowicie dowolne. Konieczna jest znajomość prawa firmowego tzn. zasad odpowiedniej konstrukcji firmy. Należy do nich zaliczyć: zasadę jedności, zasadę prawdziwości, zasadę wyłączności, zasadę jawności oraz zasadę ciągłości.

  1. Zasada jedności: przedsiębiorca może mieć tylko jedno oznaczenie, które określa się jako jego firma. Jeżeli prowadzi działalność w formie oddziałów, to firma oddziału powinna zawierać pełną nazwę tego przedsiębiorcy oraz określenie „oddział”, wraz ze wskazaniem miejscowości, w której znajduje się jego siedziba.
  2. Zasada wyłączności: na określonym obszarze daną firmą może posługiwać się tylko jeden przedsiębiorca. Firma przedsiębiorcy powinna w sposób dostateczny odróżniać się od firm innych przedsiębiorców, którzy prowadzą działalność na tym samym rynku.
  3. Zasada prawdziwości: oznaczenie będące firmą nie może wprowadzać w błąd co do stosunków faktycznych i prawnych odnoszących się do danego przedsiębiorcy. W szczególności musi dawać pewność, co do osoby, przedmiotu działalności i miejsca jej wykonywania.
  4. Zasada jawności: firma jest tym elementem, który podlega wpisowi do CEIDG lub KRS, a poprzez wpis do tych systemów rejestrowania, realizuje się zasadę jawności, albowiem zarówno Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej, jak i Krajowy Rejestr Sądowy korzystają z pełnej jawności formalnej.
  5. Zasada ciągłości: w przypadku utraty członkostwa przez wspólnika (zarówno w spółce osobowej i kapitałowej), którego nazwisko było umieszczone w firmie, spółka może je zachować, ale tylko, gdy wyrazi on pisemną zgodę, albo gdy zgodę tę w przypadku jego śmierci wyrażą małżonek lub dzieci. Tę zasadę stosuje się także w przypadku kontynuowania działalności gospodarczej osoby fizycznej, przez inną osobę fizyczną będącą jej następcą prawnym.

Powszechnie w firmie wyróżnia się dwa zasadnicze elementy: trzon firmy (rdzeń, korpus firmy) oraz dodatki (obligatoryjne lub fakultatywne).

W przypadku osoby fizycznej jej firmą jest imię i nazwisko (korpus), lecz można umieścić w niej również inne elementy wskazujące przedmiot działalności, miejsce jej wykonywania oraz inne określenia dowolnie obrane.

W przypadku osoby prawnej jej firmą jest nazwa (rdzeń, korpus) natomiast dodatkiem o charakterze obligatoryjnym jest określenie formy organizacyjnej osoby prawnej, która może być podana w skrócie. Dodatkami fakultatywnymi mogą być określenia wskazujące przedmiot działania, siedzibę tej osoby, czy też inne określenia dowolnie obrane. Określenie formy prawnej odnosi się również do przedsiębiorców, którzy mają podmiotowość prawną, a nie są osobami prawnymi. Kolejnym obligatoryjnym dodatkiem jest wskazanie etapu funkcjonowania danego podmiotu, tj. określenie, że jest to podmiot w fazie organizacji, likwidacji, czy też upadłości.

Zasady konstruowania firm spółek handlowych są zróżnicowane. W spółce jawnej firma powinna zawierać nazwiska lub firmy (nazwy) wszystkich wspólników albo nazwisko lub firmę (nazwę) jednego albo kilku wspólników oraz dodatkowe oznaczenie jakim jest „spółka jawna”. Nazwa jest konieczna, gdy wspólnikiem jest inny podmiot który nie jest ani osobą fizyczną ani przedsiębiorcą. Spółka może posługiwać się, skrótem w postaci „sp. j.”. W przypadku spółki partnerskiej, spółka powinna zawierać nazwisko, co najmniej jednego partnera oraz określenie wolnego zawodu wykonywanego w spółce. Dodatek wskazujący typ spółki może być następujący: „i partner”, „i partnerzy” bądź „spółka partnerska”. Można posługiwać się skrótem: „sp. p.”. Firma spółki komandytowej powinna zawierać nazwisko jednego lub kilku komplementariuszy oraz te dodatkowe określenie, tj. spółka komandytowa, a skrót wskazujący ten tym spółki to „sp.k.”. Jeżeli komplementariuszem jest osoba prawna, to firma spółki komandytowej powinna zawierać pełne brzmienie firmy, czy też nazwy tej osoby prawnej, w tym dodatkowe określenie wskazujące jej typ (co nie wyłącza możliwości umieszczenia w tej firmie nazwiska komplementariusza, który jest osobą fizyczną). Co ważne, nie może znaleźć się w firmie spółki komandytowej nazwisko komandytariusza, a w przypadku naruszenia tego zakazu, komandytariusz taki ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki wobec osób trzecich, tak jak komplementariusz. W przypadku spółki komandytowo-akcyjnej firma powinna zawierać nazwiska jednego lub kilku komplementariuszy oraz dodatkowe oznaczenie spółka komandytowo-akcyjna, a skrót, którym można się posługiwać to „S.K.A”. Jeżeli komplementariuszem jest osoba prawna, to firma spółki komandytowo-akcyjnej powinna zawierać pełne brzmienie nazwy tej osoby prawnej oraz dodatkowe oznaczenie spółka komandytowo-akcyjna (co nie wyklucza możliwości umieszczenia nazwiska komplementariusza, jeżeli jest nim osoba fizyczna). Podobnie jak w spółce komandytowej, nie może być umieszczone nazwisko, firma czy też nazwa akcjonariusza, a w przypadku naruszenia tego zakazu taki akcjonariusz będzie odpowiadał wobec osób trzecich tak jak komplementariusz. W przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialności i spółki akcyjnej, firma może być dowolnie obrana, powinna jednak zawierać dodatek wskazujący typ spółki, tj. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością albo też spółka akcyjna. Możliwy skrót to odpowiednio „spółka z o.o.” (ew. sp. z o.o. ) lub „S.A.”

Przy obieraniu firmy przedsiębiorstw państwowych i spółdzielni należy kierować się ogólnymi zasadami wynikającymi z Kodeksu Cywilnego, w szczególności tym, iż firma powinna wskazywać ich typ.